Wandelen door de rijstvelden van Sidemen is een mooie manier om het groene landschap en het landelijke leven van Bali van dichtbij te ervaren. Tijdens onze wandeling liepen we met een lokale gids ruim tweeënhalf uur door de rijstvelden, over smalle paadjes en langs irrigatiekanalen en akkers waar boeren aan het werk waren. Onderweg kregen we uitleg over de gewassen en de manier waarop rijst wordt verbouwd. Uiteindelijk kwamen we bij een rivier die we te voet moesten oversteken.
Sidemen ligt in het oosten van Bali en staat bekend om de groene rijstvelden, traditionele landbouw en rustige omgeving. Tijdens een wandeling kom je op plekken waar je met de auto of scooter niet komt en krijg je een goed beeld van het dagelijks leven op het Balinese platteland. In dit artikel vertel ik over onze wandeling door de rijstvelden van Sidemen, wat je onderweg tegenkomt en waar je rekening mee kunt houden.
Wandelen door de rijstvelden van Sidemen
Na ons verblijf in het drukke Ubud waren we blij met de rust van Sidemen. We verbleven bij Sawah Indah Villa, midden tussen de rijstvelden. Vanaf de veranda keken we uit over het groene landschap en de beboste bergen. In de vroege ochtend waren krekels, hanen en kikkers eigenlijk het enige geluid.
Bij de receptie stond onze lokale gids Gusti al klaar voor de wandeling. Hij was geboren en getogen in Sidemen en kende de omgeving goed.
De eerste meters gingen over de weg, maar al snel verdwenen we tussen de rijstvelden. Een smal pad bracht ons langs irrigatiekanalen en akkers. Door de regen was de ondergrond op sommige plekken behoorlijk modderig en de gladde stenen maakten het soms lastig om je evenwicht te bewaren. Stevige schoenen kwamen hier goed van pas.
Regelmatig hield Gusti halt om iets te vertellen over het landschap. Tussen de rijstplanten groeiden limoengras en chilipepers en hij legde uit hoe de rijst wordt geplant, verzorgd en geoogst. Zijn vader was rijstboer, waardoor hij veel wist over de landbouw in Sidemen.
Geen rijstveld zag er hetzelfde uit. De ene akker was net geoogst, terwijl een paar meter verder felgroene jonge rijstplanten in het water stonden. Daardoor kregen we tijdens de wandeling niet alleen een beeld van het landschap, maar ook van het dagelijkse boerenleven van Sidemen.
Rivier oversteken tijdens de wandeling
Na een tijdje hoorden we het geluid van stromend water steeds duidelijker. Het pad werd smaller en via gladde stenen daalden we af richting de rivier.
Een brug was er niet. De rivier was op dat moment behoorlijk diep en stroomde stevig. Volgens Gusti stond het water tot ongeveer dijbeenhoogte. Hij zou ons daarom een voor een door het water begeleiden.
Schoenen en sokken gingen uit en ik rolde mijn korte broek zo ver mogelijk omhoog. Met mijn schoenen in de hand liep ik achter Gusti aan de rivier in. De bodem lag vol grote, gladde stenen. Omdat het water troebel was, kon ik nauwelijks zien waar ik mijn voeten neerzette.
Ik vertrouwde daarom volledig op de aanwijzingen van onze gids. Halverwege stonden we even op een grote rots. Gusti hielp eerst Roel verder en kwam daarna terug om mij te begeleiden. Het laatste stuk was het water minder diep, maar de stenen waren nog steeds spekglad.
Een rivieroversteek is overigens geen vast onderdeel van iedere wandeling door de rijstvelden van Sidemen. Routes verschillen en de omstandigheden kunnen na regen snel veranderen. Bij een hoge waterstand kan een oversteek lastig of zelfs niet mogelijk zijn. Vraag daarom vooraf aan je gids hoe de route en de omstandigheden op dat moment zijn.
En dan gaat het mis
Roel bereikte de oever zonder problemen. Bij mij ging dat iets minder soepel.
Gusti stak zijn hand uit om me naar boven te helpen. Alleen trok ik hem daarbij bijna het water in. We maakten allebei een achterovervallende beweging, maar wisten net op tijd onze balans te houden.
Gelukkig bleef mijn cameratas droog.
“You are a strong man”, zei Gusti toen we uiteindelijk allebei veilig op de kant stonden.
“But not strong enough to climb on the side”, antwoordde ik.
Daar kon hij gelukkig om lachen.
Schoenen en sokken aantrekken had weinig zin. Even verderop moesten we namelijk nog een tweede rivier oversteken. Die was volgens Gusti een stuk smaller en minder diep. Dat bleek inderdaad te kloppen. Blootsvoets liepen we verder door het water en niet veel later stonden we weer hoog en droog tussen de rijstvelden.
Uitzichten over de rijstvelden van Sidemen
Aan de andere kant van de rivier veranderde het landschap opnieuw. De rijstvelden werden uitgestrekter en vanaf het hoger gelegen pad keken we uit over de groene vallei. Op sommige plekken bleven we even staan om van het uitzicht te genieten en foto’s te maken.
Tussen de rijstvelden liepen smalle waterkanalen en lagen kleine stukken landbouwgrond en huizen verspreid over het landschap. De beboste bergen op de achtergrond maakten het uitzicht compleet.
Vanaf het pad kregen we steeds weer een ander beeld van de omgeving. Soms liepen we vlak langs de rijstplanten, terwijl we even later vanaf een hoger punt over meerdere rijstvelden tegelijk uitkeken.
Het dagelijkse werk op de rijstvelden
Terwijl we verder omhoog liepen, zagen we verschillende mensen aan het werk op de rijstvelden. Op een smal betonnen muurtje liepen we langs de rijstterrassen, met het water van een irrigatiekanaal direct naast ons.
Even later kwamen we langs huizen waar kinderen speelden en mensen bezig waren met hun dagelijkse bezigheden. De rijstvelden liggen hier dus niet los van het dorp, maar maken onderdeel uit van het dagelijks leven in Sidemen.
Dat vond ik een van de leukste onderdelen van de wandeling. Je kijkt niet alleen naar het landschap, maar ziet ook wat er onderweg gebeurt.
Van planten tot oogsten
Later kwamen we opnieuw langs een rijstveld, waar vrouwen aan het werk waren. Een van hen maaide de gewassen met een sikkel, terwijl twee anderen de rijst uit de geoogste planten sloegen. Even verderop werden chilipepers geplukt. De geoogste rijst werd verzameld en meegenomen.
Doordat Gusti uit Sidemen kwam, konden we onderweg van alles vragen over wat we zagen. Hij legde uit hoe de verschillende werkzaamheden elkaar opvolgen, van het planten van de rijst tot het oogsten ervan. Daardoor kregen we tijdens de wandeling een beter beeld van hoeveel werk er bij de rijstteelt komt kijken.
Na ruim twee uur bereikten we weer de verharde weg. Gusti liep nog een stukje met ons mee en bracht ons uiteindelijk terug naar het hotel. Na ruim tweeënhalf uur namen we afscheid van hem.
Praktische tips voor wandelen in Sidemen
Wie door de rijstvelden van Sidemen wil wandelen, heeft verschillende mogelijkheden. Je kunt zelfstandig op pad gaan, maar ook kiezen voor een wandeling met een lokale gids. De route, het weer en de ondergrond bepalen hoe lang en hoe zwaar de wandeling is.
Zelfstandig of met een gids?
Je kunt in Sidemen zelfstandig door de rijstvelden wandelen. Er zijn verschillende routes, van korte wandelingen tot langere tochten door het omliggende landschap. De lengte en moeilijkheidsgraad verschillen per route.
Voor een langere wandeling vonden wij een lokale gids een duidelijke meerwaarde. Je krijgt onderweg uitleg over de rijstteelt en het dagelijkse leven in Sidemen. Bovendien kent een gids de kleine paadjes, irrigatiekanalen en doorgangen door het landbouwgebied.
Onze wandeling met Gusti was geen strak uitgezette toeristische route. Hij nam ons mee over kleine paadjes en door delen van de rijstvelden waar we nauwelijks andere toeristen tegenkwamen. Daardoor kregen we niet alleen het landschap te zien, maar ook een beter beeld van het landelijke leven in Sidemen.
Hoe lang duurt een wandeling door de rijstvelden?
De duur hangt af van de route die je kiest. Er zijn korte wandelingen van ongeveer een uur, maar ook langere trekkings van twee tot drie uur. Ook zijn er routes van ongeveer 6 kilometer die je zelfstandig kunt wandelen.
Onze wandeling duurde ruim tweeënhalf uur. Onderweg maakten we verschillende stops en staken we twee keer een rivier over.
Wil je vooral de rijstvelden bekijken, dan is een kortere wandeling voldoende. Voor wie ook meer wil zien van de landbouw en de omgeving, is een langere wandeling interessanter.
Is wandelen door de rijstvelden zwaar?
Wandelen door de rijstvelden van Sidemen is over het algemeen niet extreem zwaar, maar het terrein maakt de wandeling wel uitdagender dan een wandeling over een verharde weg.
Je loopt over smalle en soms modderige paadjes, ongelijke stenen en betonnen randen langs irrigatiekanalen. Na regen kunnen delen van de route glad worden. Bij sommige wandelingen moet je bovendien een rivier oversteken. De omstandigheden kunnen daarbij veranderen door het weer en de waterstand.
Voor een gewone wandeling is een goede conditie niet noodzakelijk. Wel moet je goed ter been zijn en comfortabel zijn met oneffen terrein, hoogteverschillen en een rustig wandeltempo. Stevige schoenen met voldoende grip zijn daarom aan te raden.
Wanneer kun je het beste wandelen in Sidemen?
Voor wandelen zijn drogere periodes over het algemeen prettiger. De paden zijn dan meestal minder modderig en glad en ook rivieroversteken kunnen gemakkelijker zijn. Tijdens het regenseizoen kunnen de omstandigheden sneller veranderen, vooral na stevige regenbuien.
Toch heeft wandelen in het regenseizoen ook zijn charme. De rijstvelden zijn vaak bijzonder groen en na een regenbui krijgt het landschap een andere sfeer.
Wij wandelden in december, tijdens het regenseizoen. Op sommige plekken was het daardoor wat lastiger lopen, maar de donkere wolken, frisgroene rijstvelden en de rust in Sidemen maakten de wandeling voor ons juist bijzonder.
Wil je onder zo gemakkelijk mogelijke omstandigheden wandelen, kies dan bij voorkeur een drogere periode. Vind je wat modder en wisselvallig weer geen probleem, dan kan Sidemen ook tijdens het regenseizoen prima.
Praktische tips
- Neem voldoende water mee, zeker voor een wandeling van meerdere uren.
- Een kleine rugzak is praktischer dan een grote tas.
- Neem bij wisselvallig weer een lichte regenjas mee.
- Houd rekening met modder en natte voeten, vooral tijdens het regenseizoen.
- Loop niet zomaar over landbouwgrond die geen onderdeel is van de wandelroute.
- Vraag toestemming voordat je mensen fotografeert die op het land aan het werk zijn.
De laatste twee punten vind ik belangrijk. De rijstvelden zijn geen toeristische attractie die speciaal voor bezoekers is aangelegd, maar landbouwgrond waar mensen dagelijks werken.
Overnachten in Sidemen
Wij zijn inmiddels twee keer in Sidemen geweest. Tijdens onze eerste reis verbleven we er vier nachten en tijdens onze tweede reis maar liefst zeven nachten. Beide keren kozen we voor Sawah Indah Villa, midden tussen de rijstvelden.
Vooral de ligging van de accommodatie vonden we prettig. ’s Ochtends konden we vanaf het terras uitkijken over het groene landschap voordat we aan onze wandeling begonnen. Vanuit Sawah Indah Villa worden bovendien verschillende activiteiten aangeboden, waaronder wandelingen door de rijstvelden.
Sidemen is wat mij betreft een plek waar je minstens drie nachten voor moet uittrekken. Er is genoeg te doen om je verblijf goed te vullen. In mijn artikel Wat te doen in Sidemen? lees je meer over bezienswaardigheden en activiteiten voor je verblijf.
Veelgestelde vragen over wandelen in Sidemen
Ja, dat kan. Er zijn verschillende routes die je zelfstandig kunt lopen. Een lokale gids is vooral interessant als je meer wilt weten over de rijstteelt en het dagelijkse leven in Sidemen of een langere route wilt wandelen.
Dat verschilt per route. Korte wandelingen duren ongeveer een uur, terwijl langere wandelingen twee tot drie uur kunnen duren. Onze wandeling met een lokale gids duurde ruim tweeënhalf uur.
De meeste wandelingen zijn geen zware bergtochten, maar je loopt wel over smalle, ongelijke en soms modderige paden. Na regen kunnen delen van de route glad zijn. Een goede conditie is niet noodzakelijk, maar je moet wel goed ter been zijn.
Dat kan bij sommige routes. Of een rivieroversteek mogelijk is, hangt af van de route, het weer en de waterstand. Na zware regen kan de oversteek lastiger of zelfs niet mogelijk zijn.
Schoenen met een goede grip zijn het meest praktisch. De paden kunnen modderig, nat en glad zijn. Bij een route met een rivieroversteek moet je er bovendien rekening mee houden dat je schoenen nat kunnen worden.
Je loopt langs rijstvelden, irrigatiekanalen, andere landbouwgewassen en lokale huizen. Onderweg kun je boeren aan het werk zien. Met een lokale gids krijg je bovendien uitleg over de rijstteelt en het dagelijkse leven in Sidemen.
1 Reactie
[…] voor een ander mooi plekje op Bali: Sidemen, lees je hier. Ik ben zelf niet in Sidemen geweest, dus doe hier je voordeel mee. […]